FİLATELİ NEDİR?
Posta pulları, dünyada ilk kez 06 Mayıs 1840 tarihinde
İngiltere'de kullanılmıştır. Ülkemizde ise 13 Ocak 1863
tarihinde kullanılmaya başlamıştır. Posta pulları aynı zamanda
koleksiyon amacıyla da kullanılmaktadır.
Posta pulları bir ülkenin kültürel, politik, turistik ve
ekonomik propagandasını yapar. Bayrak gibi toprak gibi
bağımsızlık sembolüdür. Posta pulları ve bununla ilgili İlk
Gün Zarfı, Özel Gün Damgası, Posta Kartı ve benzeri maddeleri
biriktirmeye FİLATELİ (Pulculuk), bu işi yapan kişiye de
FİLATELİST denir.
Pul Nedir?
Pul, önyüzünde çeşitli resim, şekil veya motifler basılmış,
arka yüzüne özel bir zamk sürülmüş kare, dikdörtgen, üçgen,
altıgen, yuvarlak, simetrik ve asimetrik veya benzeri
şekillerde hazırlanmış, çeşitli büyüklüklerde olabilen,
değerli bir kağıttır.
Pulun ön yüzünde, ait olduğu ülkenin adı ve para birimine göre
değeri yazılıdır. Bu değere 'Nominal Değer' denir. Bazı ülke
pullarında, ülke adı ve pulun nominal değeri başka dil ve
alfabede de yazılabilir.
DAMGALAR:
NORMAL DAMGA :Pullar
postada ancak bir kez kullanılırlar. Bunu sağlamak için pullar
yapıştırıldıktan sonra posta damgasıyla iptal edilir.
İLKGÜN DAMGASI :Pulların
tedavüle çıkarıldıkları gün, basılan ve üzerlerinde konuya ait
yazı ve motifler bulunan tarih damgalarıdır.
ÖZEL GÜN DAMGASI :Anma
pulu çıkarılmamış bazı önemli olaylar için her hangi bir pul
yapıştırılmış zarfa, o günü hatırlatan ve konusuyla ilgili
vurulan damgadır.
KOLEKSİYON:
Koleksiyona konacak pullarda aranacak en önemli özellik pulun
sağlam olmasıdır. Yırtık, buruşuk, dantelleri kopuk, lekeli,
kirli ve soluk pulların hiçbir değeri yoktur. Biriktirilen
pullar damgalı ise, üstündeki damga temiz ve okunaklı
olmalıdır.Damga koyu ve kirli ise ya da pul hasarlamış ise o
pul kusurlu sayılır. Öncelikle pulların muhafaza edileceği
albümlerin kuru ve rutubetsiz olması gereklidir. Pul albümleri
üst üste değil dikey olarak dizilmelidir.
Albümleri en az ayda bir defa sayfa sayfa açarak
hava-landırmak gereklidir. Pullar yerleştirilirken aralarında
en az 5 mm. aralık bırakılmalı, damgasız pullar, arkasına
parmak izi çıkmaması için mutlaka pul maşası ile tutulmalıdır.
Pulları damgasız ve damgalı olarak birik-tirmek mümkündür.
Damgalı olanların damgası özel bir damga ise, zarfı ile
birlikte saklamak gereklidir.
Pulları zarflarından ayırmak için, pulun yapışık olduğu kağıt
ile birlikte ılık su dolu bir kaba konularak birbirinden
ayrılıncaya kadar bekletilmesi gerekir. Daha sonra zedelemeden
zamklı kısmı üste gelecek şekilde kurutulmaya bırakılır. Pul
iyice kurumadan kalın bir kitap arasına konularak düzgün bir
şekilde kalması sağlanır.
Pul, koleksiyon için hazırdır.
Pul biriktirmeye yeni başlayanlar:
Yeni başlayanlar için kolleksiyona bir seri pul, eğer varsa
bir adet özel blok ve ilk gün zarfı ile başlamak yeterlidir.
Eğer istenirse birbirinden ayrılmamış üst üste ve yanyana 4
pulun meydana getirdiği 4'lü blokda alınabilir.
Pullar kullanılmamış olarak yani damgasız veya kullanılmış
olarak yani dmgalı olarak saklanırlar. Damgalı olanları eğer
damga özel bir damga ise, zarf ile saklamak uygundur. Aksi
halde pulu yıkamak gerekir. Bunun için pul yapışmış olduğu
kağıt ile beraber ılık suya konur ve kağıttan ayrı-lıncaya
kadar bekletilir. Sonra kağıttan ayrılmış olan pul alınır,
zamklı kısmı yukarı gelecek şelilde bir gazete kağıdı üzerinde
kurumaya bırakılır. Kuruyan pul, bir süre kalın bir kitap
arasına konarak ütülenir. Yani düzgün bir hale getirilir.
Böyle bir pul artık saklanmaya veya kolleksiyona hazırdır.
Kurutma işlemi için özel kurutma defterleri de vardır.
DANTEL: Perforaj işlemi sonunda pulların kenarlarında meydana gelen dişlerdir.
ERÖR:
Değerli kağıtların basımı veya zımbalanması sırasında meydana gelen hata.
Örnek: Bu konuda birçok pul ve seriler ile dokümanları mevcuttur. Sayın Turhan Turgut'un koleksiyonundan görsel olarak sunamadığımız ;
a_) 1946, 5 Nisan Missouri'nin ziyareti 6'lı blok dantelsiz 27 1/5 kuruş
b_) 1957, 18 Kasım. Ormancılığın 100. yılı. 25 kuruş sarı ve mavi bandaletli kısmen de dantelsiz
perlerdir.
Ancak bilgisayar ortamında, günün gelişen teknolojisi ile, yaratılan (renk) erörleri izleyenlerimizin yanılmalarına neden olabileceğinden yayınlanmamıştır. Türkiye Cumhuriyetinin 5680 sayılı yasasının 4/20 maddesi, eröre açıklık getirmiştir.
Koleksiyoncuların veya erörle ilgilenenlerin konuyu
"VARYETE"
ile karıştırmamaları önerilir...>>>>
ESE:
Baskı durumunu, pulu bastıran kuruluşa göstermek için hazırlanan provalardır. Eseler yalnız Posta İdarelerinin müze veya arşivlerinde bulunur satılmazlar.
FİLATELİK ZARF:
İlkgün veya özelgün damgasını taşıyan özel zarflardır.
FİLİGRAN:
Bazı pulların kağıdında bulunan ve ışığa tutulduğu zaman görülen yazı, çizgi, şekil veya motif gibi özel bir belirtidir. Pulun sahtesinin basılmasını önlemek için kullanılır.
FLAM: Ücret ödeme makinalarında tarih damgasının yanına basılan 3,3x4,4 cm.boyutunda dörtgen şeklinde ve içinde çeşitli yazı ve resimler bulunan damga izi. Bu damgalar çoğunlukla reklâm, slogan v.s. kapsar. Pulcular için ayrı bir koleksiyon konusudur.
FORMA: Pul üzerindeki resmin (marj hariç) milimetre olarak boyutu (25x40 mm gibi).
FÖY:
Pulların sergilenmesi veya saklanması için özel olarak hazırlanmış, üzerleri kareli veya düz karton sayfalardır.
FÖYYE:
Üzerinde dantelli veya dantelsiz bir veya birkaç pul basılmış olan ve kenarlarında çoğu zaman yazılar taşıyan küçük pul tabakasıdır.
KOLEKSİYON:
a_) Klasik veya ülke koleksiyonu:Bir ülkeye ait pulların belli bir tarihten başlayarak,eksiksiz olarak çeşitli şekil,zarf,blok v.s.ile biraraya getirilmesidir.
b_)Tematik koleksiyonlar:Belli bir plâna göre yapılan bir düzenlemedir.Pulların üzerindeki resim,
şekil ve konular esas alınarak yapılan pul koleksiyonudur.
Meşhur ressamlar.Müzisyenler.Kuşlar.Böcekler.Çiçekler.Tablolar.Sanat eserleri,gibi.
c_)Motif koleksiyonları:Pulların çıkış amaçlarına göre biraraya getirilmeleridir.Açlıkla savaş.Avrupa CEPT.UNESCO,gibi.
Tematik koleksiyon ile motif koleksiyonu arasındaki fark şudur; tematik (konulu) koleksiyonda,belli bir konu işlenir.Belli bir tez pullarla açıklanır.Motif koleksiyonda ise,sadece ilgili pullar biraraya getirilir.
TEMATİK ÖRNEĞİ...>>>>
Bir filatelist için gerekli
malzemeler:
Pul biriktirenlere şu temel malzemeler gereklidir.
* Pul pensi (Pul maşası)
Pulları tutup deftere veya albüme yerleştirmek için
kullanılır.
* Büyüteç
Pulların hasarlı veya parmak izi olup olmadığı konusunda
faydalanılan araçtır.
* Pul defteri/Pul Albümü
Pulların muhafaza edilmesi için gerekli olan en önemli
malzemedir. Pullar albümlere, konularına, emisyon tarihine ya
da ülkelerine göre yerleştirilir.
* Föy
Pulların sergilenmesi, saklanması için özel olarak
hazırlanmış, üzeri kareli veya düz olan karton sayfalardır.
* Havid
İçine pul konulması için hazırlanmış ön yüzü saydam, arka
yüzü zamklı özel zarf veya kılıflardır.Pullar bunların içine
konarak föylere yapıştırılır.
* Şarniyer
İnce, tutkallı özel kağıt parçalarıdır. Bir kısmı pulun
arkasına, diğer kısmı da herhangi bir deftere veya föye
yapıştırılır.
* Katalog
Pullar hakkında fiat, renk, ebat, tiraj gibi bilgiler içeren
yayınlardır.
Filatelik sergi:
Yukarıda açıklanan esaslara göre hazırlanmış kolleksiyonların
özel salonlarda sergilenmesi filatelik sergidir.
Föyler üzerinde hazırlanan kolleksiyonlar, sergi
salonlarındaki panolara yerleştirilir. Sergi bir yarışma
özelliğini gösterir.
Türkiye Filateli Dernekleri Federasyonu ile dernek üyeleri
arasından seçilen juri tarafından ödüle layık görülenler,
derecelendirilir. Bunlara madalya vb. ödüller verilir.
Sergiler bölgesel, ulusal ve uluslararası olabilir. Bu
sergilere ait bilgiler filateli derneklerinden elde
edilebilir.
Sergilerden amaç, pulların önemini an-latmak, koleksiyonculuk
zevki aşılamak, yabancılara karşı da bu minik elçiler eliyle
ülkeyi tanıtmaktır. Pul kültürdür. Sergi bir kültür alış
verişidir.
FİLATELİ DERNEKLERİ.
* TÜRKİYE FİLATELİ DERNEKLERİ FEDERASYONU BAŞKANLIĞI
Şafak Sokak No:4/2 Nişantaşı 80220 İSTANBUL
Tel :0.212.2310624 - 232 9926 Faks:231 0624
* ANKARA FİLATELİSTLER DERNEĞİ
Prof. Dr. Yahya Zabınoğlu Selanik Cad. No:52/2 Kat : 3
Kızılay / ANKARA
* İSTANBUL FİLATELİSTLER DERNEĞİ
Şafak Sokak No:4/2 Nişantaşı 80220 İSTANBUL
Tel :0.212.2329926 - 232 9927 Faks:0.212.231 0624
* İZMİR FİLATELİSTLER DERNEĞİ
Mesta İşhanı Alsancak, 35220 İZMİR
Tel : 0.212.2329926 - 232 9927 Faks:0.212.231 0624
* ANTALYA FİLATELİSTLER DERNEĞİ
Işıklar Cad. 1326 Sokak No:46/2 - 07100 ANTALYA
Tel : 0.242.2428280
* EDİRNE FİLATELİSTLER DERNEĞİ
Kaleiçi İzmir Cad. No:23 22100 EDİRNE
Tel : 0.284.218420
ESKİŞEHİR PUL VE PARA KOLEKSİYONCULARI DERNEĞİ
GEMLİK FİLATELİSTLER DERNEĞİ
EFES FİLATELİSTLER DERNEĞİ
KADIKÖY FİLATELİSTLER DERNEĞİ
YEŞİLKÖY FİLATELİSTLER KULÜBÜ
